Jubileusz sercański 2024-2028 – Parafie i dzieła prowadzone przez Zgromadzenie Księży Sercanów w Polsce.
Kapelani sercanie posługują w kilkunastu kapelaniach dochodzących i stacjonarnych w Polsce. Dziś o posłudze księży sercanów w Robercinie.
Nazwa „kapelan” pochodzi od płaszcza (łac. cappa) św. Marcina z Tours (336-397), przechowywanego w kaplicy króla Francji. Duchownych będących stróżami tej relikwii nazywano kapelanami. W okresie późniejszym nazwę tę odnoszono do duchownych sprawujących czynności liturgiczne w kaplicach królewskich, doradców i sekretarzy władców. Począwszy od pontyfikatu Innocentego III (1160-1216), kapelanów mieli papieże, biskupi, szpitale i żeńskie domy zakonne. Prawnie usankcjonowaną posługę kapelana w duszpasterskiej posłudze Kościoła zawiera Kodeks prawa kanonicznego z 1917 roku, a potwierdza i rozszerza Kodeks z 1983 roku w kanonach 564-572, wskazując na jego kompetencje i obowiązki, które precyzuje jurysdykcja zawarta w akcie nominacyjnym. Według ustawodawcy funkcję kapelana może pełnić duchowny (kapłan) mianowany przez kompletną władzę kościelną (diecezjalną lub zakonną), posiadający odpowiednie kwalifikacje intelektualne, duszpasterskie i moralne. Obecnie ta forma duszpasterstwa specjalistycznego w Polsce jest realizowana m.in. w instytutach życia konsekrowanego, stowarzyszeniach życia apostolskiego, zakonnych instytutach laickich, stowarzyszeniach pobożnych, szpitalach, DPS-ach, więzieniach, służbach mundurowych, środowiskach akademickich i twórczych oraz licznych organizacjach społecznych.
W prawie 100-letniej historii Zgromadzenia Księży Sercanów w Kościele w Polsce posługa kapelana, obok pracy katechetycznej i parafialnej, stała u początków ich charyzmatycznej obecności i misji w archidiecezji krakowskiej. W 1928 roku pierwsi księża sercanie osiedlili się w Krakowie-Płaszowie, przy ul. Koszykarskiej 7, w jednej z najbardziej zaniedbanych religijnie i społecznie dzielnic miasta. Od samego początku apostolskiej działalności podjęli posługę kapelańską w miejscowej ochronce oraz katechetyczną na terenie parafii św. Józefa w Podgórzu. Życie charyzmatem miłości i wynagrodzenia szybko stało się znakiem rozpoznawczym sercańskiej działalności w misji szerzenia nabożeństwa i kultu Najświętszego Serca Jezusowego. W krótkim też czasie od osiedlenia się w Płaszowie, mimo trudnej sytuacji socjalno-bytowej wspólnoty, sercanie wznieśli dom zakonny przy ul. Saskiej 2 (obecnie Domus Mater) oraz kościół, który został erygowany w 1938 roku.
Po trudnych doświadczeniach II wojny światowej została erygowana w 1947 roku Polska Prowincja Zgromadzenia i nastąpił jej szybki rozwój. W Stadnikach powstało centrum formacyjne dla młodych sercanów, a przy kościele została erygowana parafia. W tym czasie zaczął nabierać ekspansywnych kształtów sektor rekolekcyjno-misyjny, rozwijała się sieć duszpasterstwa parafialnego oraz posługi kapelańskiej, zwłaszcza w żeńskich zgromadzeniach zakonnych.
Na progu jubileuszu 100-lecia obecności Zgromadzenia Księży Sercanów w Kościele w Polsce kapelani sercanie posługują w kilkunastu kapelaniach dochodzących i stacjonarnych, m.in. w żeńskich instytutach życia konsekrowanego (Choszczówka, Kazimierz Dolny, Kęty, Ostrowiec Świętokrzyski, Pacanów, Radna Góra, Robercin), a także w Krakowie-Prokocimiu (szpital dziecięcy), Krakowie-Płaszowie (DPS), w szpitalu w Ostrowcu Świętokrzyskim, na Turbaczu (turyści) i w Tarnowie (siostry zakonne).
Kapelania w Robercinie k. Piaseczna powstała w 2. połowie lat 50. XX wieku. Centrum tego miejsca jest publiczna Kaplica pod wezwaniem Najświętszego Serca Pana Jezusa, która została erygowana w 1946 roku. W niej toczyło się i toczy życie religijne i duchowe Sióstr Franciszkanek Rodziny Maryi, mieszkanek Domu Opieki Społecznej, pracowników i ich rodzin oraz mieszkańców okolicznych miejscowości. Kapelanami przez wiele lat byli tu księża salezjanie i przedstawiciele duchowieństwa diecezji warszawskiej, a od kilkunastu lat funkcję tę pełnią księża sercanie.
Moja posługa w Robercinie jako trzeciego z kolei sercańskiego kapelana rozpoczęła się w czerwcu 2023 roku. Podjęcie tej misji stanowiło dla mnie pewne wyzwanie. Wcześniej nigdy nie pracowałem w duszpasterstwie osób wymagających szczególnej troski. Moje dotychczasowe pola pracy apostolskiej zawsze były związane z szeroko rozumianą formacją i dydaktyką, zarówno strukturach prowincji, zgromadzenia, jak i poza nimi. Ważnym etapem w moim życiu kapłańskim i zakonnym była kilkunastoletnia praca naukowa i administracyjna na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim Jana Pawła II, w Instytucie Leksykografii, zajmującym się głównie opracowywaniem wielotomowej Encyklopedii katolickiej. Do podejmowania wymienionych zaangażowań dysponowały mnie odbyte studia specjalistyczne z zakresu teologii moralnej i teologii duchowości, uwieńczone doktoratem. Stąd też moją posługę w Robercinie rozpocząłem od zgłębiania szczegółowych zagadnień z zakresu pedagogiki specjalnej, psychologii i katechezy specjalnej. Kolejnym krokiem była akceptacja różnorodnego środowiska – jeden kapelan i dwie kapelanie, DPS oraz wspólnota sióstr. Warto podkreślić, iż każda z nich ma swoje oczekiwania i wymagania wobec kapelana, co wiążę się z koniecznością dyspozycyjności przez całą dobę.
Pierwszą kapelanią, którą zaprezentuję, jest wspólnota Sióstr Franciszkanek Rodziny Maryi, którą tworzy 9 sióstr. Większość z nich osiągnęła już wiek emerytalny i ma prawo do zasłużonego odpoczynku, zaś pozostałe pełnią różne posługi w DPS-ie. Nad funkcjonowaniem wspólnoty czuwa siostra przełożona, która jest równocześnie dyrektorką DPS-u. We wspólnocie każda siostra wykonuje wyznaczone posługi, m.in. w ogrodzie, refektarzu, pokoju gościnnym, zakrystii i kaplicy. Wszystkie siostry obowiązuje ten sam rozkład dnia. Otwiera go modlitwa liturgiczna Kościoła i wspólne modlitwy zgromadzeniowe o godz. 6.00; po nich sprawowana jest Msza Święta. Kolejne momenty dnia wypełnia modlitwa liturgiczna i modlitwy zgromadzenia, a także modlitwy okolicznościowe. Dzień kończy modlitwa wieczorna Kościoła i kompleta. Chciałbym zauważyć, że ten program nie ulega zmianie. Wyjątek stanowi niedziela i uroczystości z racji dwóch Mszy Świętych. Obowiązkiem kapelana jest uczestniczenie w praktykach modlitewnych wspólnoty.
W ciągu miesiąca są wyznaczone dni, kiedy jest praktykowana całodzienna adoracja Najświętszego Sakramentu (każdy piątek tygodnia), ponadto w pierwszą środę, czwartek (także całodzienna adoracja), piątek i sobotę miesiąca odbywają się nabożeństwa okolicznościowe, a w ostatnią sobotę miesiąca jest dzień skupienia (adoracja i konferencja). Obowiązkowe są nabożeństwa okresowe: droga krzyżowa (Wielki Post), nabożeństwo majowe, czerwcowe, różańcowe, w których uczestniczą mieszkanki DPS-u. Obowiązkiem kapelana jest organizowanie całego życia liturgicznego sióstr, prowadzenie nabożeństw, głoszenie słowa Bożego w niedziele, święta i uroczystości, a także codzienne homilie w czasie Mszy Świętej.
Z racji świąt i imienin sióstr, a także innych okazji kapelan jest zapraszany do wspólnego stołu. Takie spotkania stają się okazją do wspólnotowej rozmowy o życiu Kościoła, nauczaniu Ojca Świętego i jego aktywności, bieżących wydarzeniach religijnych w Kościele w Polsce i w zgromadzeniu sióstr. Ten aspekt posługi kapelańskiej daje najwięcej satysfakcji, gdyż pozwala poznać oczekiwania sióstr i doświadczyć wdzięczność za pełnione posługi.
Posługa kapelana w DPS-ie nie jest wolontariatem. Z chwilą podpisania umowy o pracę kapelan staje się etatowym pracownikiem instytucji. Charakter jego pracy, obowiązki i prawa reguluje Kodeks pracy, a także wewnętrzne przepisy określające zasady funkcjonowania placówki. Z tej racji, że DPS-em zarządza Zgromadzenie Zakonne Sióstr Franciszkanek Rodziny Maryi, atmosfera tego miejsca jest przeniknięta charyzmatem ich założyciela św. abp. Zygmunta Szczęsnego Felińskiego, który troskę o potrzebujących opierał na chrześcijańskim personalizmie. Według tej doktryny każdy człowiek jest wartością samą w sobie, dlatego obowiązki duszpasterskie kapelana DPS-su nie wykluczają żadnej osoby. W regulaminie naszej placówki kapelan jest zobowiązany m.in. do codziennego sprawowania Mszy Świętej; odprawiania nabożeństw okresowych; udzielania sakramentu pokuty przed pierwszym piątkiem miesiąca – w kaplicy chodzącym pensjonariuszkom, a pozostałym na oddziałach w zależności od potrzeb indywidualnych i na wyraźne życzenie; prowadzenia cotygodniowych katechez pogłębionych przez elementy kulturowe; udzielania sakramentu chorych w zależności od potrzeb zgłaszanych przez siostry i opiekunki; organizowania rekolekcji w Adwencie i Wielkim Poście; świadczenia indywidualnej pomocy duchowej poza spowiedzią sakramentalną; prowadzenia dni skupienia dla pracowników; odprawiania Mszy Świętych pogrzebowych i uczestniczenia w pogrzebach mieszkanek.
Oprócz formalnego wykonywania codziennych obowiązków, misja kapelana winna zmierzać do integrowania mieszkanek przez wspólną pracę. Czas spędzany razem uczy je ofiarności i wrażliwości na potrzeby drugiej osoby, mobilizuje do większej troski o dobro wspólne, uczy dzielić się osobistymi doświadczeniami i odkrywać własną osobowość obciążoną zranieniami dzieciństwa. Umiejętne prowadzenie rozmów pozwala poznać i zrozumieć ich tęsknoty i potrzeby. W związku z tym, że w tego typu placówkach najczęściej przebywają osoby pozbawione relacji z najbliższymi, to każdy przejaw życzliwości przywraca im radość i sens życia.
Niejednokrotnie w rozmowach z osobami, które przychodzą do naszej kaplicy, pojawia się pytanie: jak ksiądz znosi samotny styl życia i trud pracy wśród chorych kobiet, zmęczenie ustawiczną dyspozycyjnością do służby? Nie jest łatwo. Ten wysiłek motywuje do podejmowania wciąż nowych zadań, które wiążą się z apostolatem osób duchownych i konsekrowanych, zarówno przez głoszenie słowa Bożego, jak i publikacje, także na temat Najświętszego Serca Pana Jezusa.
ks. Eugeniusz Ziemann SCJ
