To jedyny dzień w roku, w którym nie sprawuje się Eucharystii. Dlaczego? Ponieważ Kościół niejako „milczy” wobec tajemnicy śmierci Pana, trwając przy Krzyżu, zamiast celebrować Ofiarę eucharystyczną.

Chcemy w tym dniu zatrzymać się przy Krzyżu i nie przechodzić zbyt szybko do Zmartwychwstania. Mimo wszystko jednak dobrze wiemy, że Wielki Piątek bez Wielkiej Nocy nie miałby znaczenia. Dlatego w antyfonie modlimy się słowami: „Wielbimy Krzyż Twój, Panie Jezu, i wysławiamy Twoje zmartwychwstanie”.

Co dzieje się w kościołach? Jest to czas modlitwy, refleksji, spowiedzi, adoracji Chrystusa w kaplicy adoracji (tzw. ciemnicy). W wielu świątyniach rano odprawia się Ciemną Jutrznię. W ten dzień odbywają się również nabożeństwa Drogi Krzyżowej. Natomiast najważniejsza celebracja - Liturgia Męki Pańskiej - ma miejsce po południu. Centrum tej Liturgii stanowi Chrystus ukrzyżowany. Usłyszymy opis Męki Pańskiej oraz uczcimy Krzyż – znak zwycięstwa nad grzechem i śmiercią. Zacznijmy jednak od początku.

Procesja wejścia w ciszy (bez dzwonków i śpiewu) kieruje się ku obnażonemu ołtarzowi, który jest znakiem ogołocenia Chrystusa z szat i Jego uniżenia w czasie Męki. Już w tym momencie warto uświadomić sobie, że to przecież nasze grzechy doprowadziły Boga na krzyż. Dlatego kapłan w geście tzw. prostracji, czyli leżenia krzyżem na posadzce kościoła, upadnie na twarz. Jest to wymowny gest uniżenia wobec ukrzyżowanego Pana. Chcemy w ten sposób przeprosić Go za nasze grzechy i prosić o miłosierdzie nad całym światem. W tym czasie wszyscy wierni modlą się w ciszy. Przeprośmy w sercu Boga za nasz grzech i podziękujmy za Jego zbawczą Ofiarę. Możemy także pozostać w zupełnej ciszy, ponieważ nie jest łatwo znaleźć odpowiednie słowa wobec tego, czego Bóg dla nas dokonał.

Zwróćmy uwagę na Liturgię Słowa:

I czytanie – Iz 52,13–53,12

- To czwarta Pieśń Sługi Jahwe, która ukazuje nam pokorę Chrystusa. Jezus rzeczywiście jest jak baranek na rzeź prowadzony, przebity za nasze grzechy, a w Jego ranach jest nasze uzdrowienie.

II czytanie – Hbr 4,14-16; 5,7-9

- Ukazuje nam Chrystusa, który nauczył się posłuszeństwa przez to, co wycierpiał.

Ewangelia – J 18,1 – 19,42

- Opis Męki Pańskiej, w którym św. Jan ukazuje ukrzyżowanie Chrystusa jako wprowadzenie na tron nowego Króla.

Św. Jan, opisując śmierć Chrystusa czyni bardzo wyraziste aluzje do baranka paschalnego: Jezus umiera na krzyżu dokładnie wtedy, kiedy w świątyni zabijano baranka, tj. 14. dnia miesiąca Nisan o godz. 15:00; baranka smażono na dwóch rożnach w kształcie krzyża; barankowi przebijano serce, aby wypłynęła z niego krew; barankowi nie można było połamać kości. Chrystusowi również włócznią przebito bok i serce. Dwóm skazańcom umierającym na krzyżu obok Chrystusa połamano golenie, ale nie Chrystusowi.

Szczególnym momentem Liturgii jest adoracja krzyża. Kapłan trzy razy będzie odsłaniał fragment krzyża Chrystusowego. Za każdym razem będziemy śpiewać: „Oto drzewo krzyża, na którym zawisło zbawienie świata”. Jest to śpiew triumfu – naszym oczom ukazuje się Chrystus Król, którego tronem jest krzyż. Z tego tronu tryska życie, dlatego w ikonografii krzyż często ukazywany jest jako kwitnące drzewo. Wierni podejdą do krzyża i ucałują znak naszego zbawienia.

Po adoracji Krzyża przyjmiemy Eucharystię – „Ciało za nas wydane”. To czas, w którym jednoczymy nasze osobiste krzyże z krzyżem Chrystusa. Ostatnim elementem Liturgii jest przeniesienie Najświętszego Sakramentu do grobu Pańskiego. Aż do Wigilii Paschalnej, która rozpocznie się w sobotę po zmroku, będziemy czuwać przy Chrystusie. Tutaj również widzimy pewną symbolikę. Monstrancja będzie przykryta welonem. To znak całunu, którym owinięto martwe Ciało Jezusa. Cały czas jednak krzyż pozostanie w widocznym i dostępnym miejscu w kościele, aby wierni mogli w dowolnym momencie ucałować Krzyż. Dlaczego? Ponieważ „na drzewie rajskim śmierć wzięła początek, na drzewie krzyża powstało nowe życie, a szatan, który na drzewie zwyciężył, na drzewie również został pokonany przez Jezusa Chrystusa, naszego Pana”.

Pamiętajmy, by w tym szczególnym dniu zachować post, który jest wyrazem wdzięczności Bogu za Jego zbawczą Mękę i Śmierć na krzyżu. Post ścisły to jeden syty posiłek i dwa mniejsze, nie do syta. Dotyczy on osób między 18. a 60. rokiem życia. Wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych dotyczy wszystkich po 14. roku życia oprócz osób schorowanych.

ks. Paweł Szlezinger SCJ